Άγιος Απόστολος Θωμάς: Ο φλογερός ιεραπόστολος των Ινδιών

Saint Apostle Thomas: The fiery hierapostle of the Indians Hagiography - Forms 06.10.2026 Aristidis Theodoropoulos, Educator Within the holy choir of the twelve disciples of the Lord is also counted the venerable Saint Apostle Thomas, honored on October 6th, also called the Twin. Thomas was born in Judea to poor parents and practiced the profession of fisherman. From a young age he devoted himself to the study of the Word of God which, combined with his good will, helped him to love Jesus Christ and to become a faithful and devoted disciple and follower of Him. At this point it is worth mentioning that, in the intention of the Jews to kill the Lord, Thomas encouraged the other disciples to be crucified with the Savior and Redeemer Christ rather than remain in life without His guidance and teaching. Furthermore, Apostle Thomas was the only one of the apostles who was deemed worthy to see the glorious Dormition of the Most Holy Theotokos in the Heavens, which took place in 47 AD. According to tradition and by divine economy, Apostle Thomas, being in India, was not present at the funeral of the Most Holy Theotokos. After three days, and while he was celebrating the Divine Liturgy, he was found in a miraculous way in Gethsemane, becoming a witness of Her Dormition. Thereupon he begged the Panagia to give him Her Precious Girdle, which was made of the same camel hair. Then she, as she was ascending to the Heavens, gave him the sacred relic. Thereupon Thomas went to the tomb of the Theotokos, where the other apostles were praying. As soon as he arrived, he asked them to open the tomb so that he could venerate Her body. However, inside the tomb, from which a wonderful fragrance was emanating, they found only the burial swaddling clothes. After His Resurrection, the Lord appeared to His disciples, who were gathered in the upper room and specifically with the doors closed for fear of the Jews. Thomas was absent and when the others told him that they had seen Jesus Christ, he displayed disbelief. After eight days the Lord appeared again before His disciples and called the doubting Thomas to put his finger in His side, which had been pierced by the spear, and to physically touch Him. Then Thomas, after touching Jesus Christ, declared with frankness “My Lord and my God”. In this way he became the first one who proclaimed the divinity of Jesus Christ after His Resurrection, becoming an example of personal participation in the theanthropic resurrected life of the Lord. This saving confession of Apostle Thomas is celebrated festively on the Sunday of Antipascha or Sunday of Thomas, as it is more widely known. On the day of Pentecost, when the descent of the Holy Spirit took place, the Apostle Thomas, like the other disciples of the Lord, received the command to go throughout the whole world and to preach the Gospel of Christ. To the Apostle Thomas was entrusted the spreading of the message of Christian truth to the lands of the Medes and the Parthians, and also to the Indies, where, despite his hesitations, the Lord Himself encouraged him to go there to preach the saving Word of God. At that time, in Jerusalem, there was a merchant named Amban, whom King Gundaphorus had sent to find a skilled architect in order to build his palace, which was to surpass in magnificence and wealth all the palaces of his predecessors. Then the Lord appeared to Amban and indicated to him Thomas as a captive and his slave, and also as experienced in the art of building. Thomas was sold as a slave to the merchant, and then they departed for the Indies. There they came to a wedding, where Thomas did not eat. Then the servant of the house struck him in the face for his negative attitude. However, Thomas answered him that for this action of his, may God forgive him, and that his hand would be torn apart by beasts as an example. And indeed the servant was punished, for a beast tore him apart as he was going to bring water from the well. The ruler of the city was informed of the punishment of the servant, who called Thomas to pray also for the happiness of his newlywed daughter. He in turn taught the newlyweds the Christian faith and above all the virtues of continence and virginity. However, the father of the daughter was enraged when he saw the newlyweds sitting one opposite the other and not together. But with the prayer of the newlyweds, the father changed his attitude and became a Christian, and then all three were baptized by the Apostle Thomas. When Thomas appeared before King Gundaphorus, he promised to construct an imposing palace, according to the beautiful design that the Apostle made for him. For this reason, the king gave the order to give him the necessary gold to build the palace. The king left the city for three years, and Thomas distributed the gold to the poor, while daily he taught the Gospel of Christ and baptized those who embraced the Christian faith. The rich missionary and philanthropic activity of the Apostle Thomas became known to Gundaphorus, who, enraged, called him to learn what was happening. Thomas answered him that indeed he had built a very beautiful palace, which is in Heaven. Then the king considered that he was mocking him and ordered him to be imprisoned. That same evening, the brother of the king fell seriously ill from great distress and called his brother, for he was going to die. But he saw in a vision an Angel, who showed him a famous palace in the eternal Kingdom of the Righteous, which the Apostle Thomas had built. The Angel gave life to the dead body of the king's brother, who, after recovering, narrated to the king about the beauty of this heavenly palace. Then the king repented and, after ordering Thomas to be released from prison, asked to be baptized a Christian, as did his brother. This conversion of the king encouraged and attracted many others to embrace the Christian faith and to be baptized Christians. Subsequently, Thomas went to another city in India and, with his fiery preaching, managed to attract to the Christian faith the wife of King Misdaeus and the wife of the ruler Charasius. These two women, after being baptized by the Apostle Thomas, decided to live with asceticism and self-control in their palaces. This fact provoked the anger of Misdaeus so much that he gave the order to have Thomas taken to prison. At night, Thomas left the prison by the power of his prayer and went to a house, where he performed the Divine Liturgy, while among others he baptized the son of King Misdaeus, Wazane. Subsequently, he returned to the prison. King Misdaeus, seeing that the apostolic activity of the Apostle Thomas was attracting more and more people to Christianity, ordered them to execute him by piercing him with spears. Thus, his earthly activity ended with his glorious martyrdom, which took place around 72 AD outside the city of Mylapore on the eastern side of the Indian peninsula. His body was buried with great honors, and his tomb became an eternal source of miracles, since among other things the demon-possessed son of King Misdaeus was healed. After the healing of his son, the king embraced Christianity and was baptized a Christian. The relic of the holy Apostle Thomas, whose memory is honored by our Orthodox Church on October 6th, was transported by a merchant in 232 AD to Edessa in Syria, where the saint was celebrated as the patron and protector of the city. Later, the son of the Great Constantine transferred the relic to Constantinople, and in 1204 it was transferred to Rome along with the relics of other saints that were kept in Constantinople. Today, the holy head of Saint Thomas is kept as a precious spiritual treasure in the historic Holy Monastery of Saint John the Theologian on the Holy Island of Patmos. Since May 10, 2008, a part of the holy relic of the saint is kept in the magnificent Holy Metropolitan Cathedral of the patrons of the island of Chios, Saints Menas, Victor, and Vincent, where every year on October 6th his memory is celebrated festively. The holy relic was transferred to Chios from the city of Ortona in Italy, where the Cathedral is dedicated to the name of the holy Apostle Thomas. The liturgical honor of the saint is also significant, since 21 parish churches in the Greek territory are dedicated to his name. It is indicative that these churches are scattered both in Attica (Ambelokipi, Kipseli, Amaroousio) and in the rest of Greece (Agrinio, Larissa, Lygia of Naupaktia, Aerino of Magnesia, Xirokampo of Arta, Lygia and Saint Thomas of Preveza, Megali Volvi of Thessaloniki, Zygos of Kavala, Sounio of Xanthi, Saint Thomas of Heraklion, Neo Chorio of Apokoronas of Chania, Monolithos of Rhodes). The magnificent Holy Church of the Holy Apostle Thomas in the area of Ambelokipi (Goudi) of Athens is worthy of mention, which was laid on February 27, 1949, in the presence of the then Minister of National Education and Religion Konstantinos Tsatsos, and was inaugurated on November 12, 1978, under the late Archbishop of Athens and All Greece, Seraphim, and with the participation of the Bishops of Aulonos, Pantaleimon, and of Diavleia (later of Trikkai and Stagion), Alexios. This spacious and imposing three-aisled church, of basilica style with a dome, which is included among the largest churches of Attica, was painted by Spyridon Papadopoulos, a student of the ever-memorable painter Fotios Kontoglou. It was built next to the surviving medieval chapel of the Dormition of the Theotokos, an old Metochion of the Holy Monastery of Penteli, known as "Panagia Penteliotissa", due to the treasured old icon of the Most Holy Theotokos in the iconographic type of the Virgin Guide, which is now kept in the new magnificent Church. This historic little church, in which on December 27, 1887, the marriage of Kostis Palamas took place, was renovated in 1867 and was dedicated to the Elevation of the holy Apostle Thomas at its inauguration in July of the same year from the Archbishop of Athens Theophilos (+ 1 July 1873). Since then, it has been known by the epithet “Saint Thomas”. In 1904, it came under the jurisdiction of the Holy Monastery of the Bodiless Angels Petrake as a Metochion of the latter until 1928, the year in which it became a Parochial Church. It is noteworthy that on 6 October 1934, the first official panegyric in memory of the saint was celebrated with a litany of his holy icon, and from 5 October 2026, a fragment of the saint’s holy relic is kept. To this day, a multitude of Christians from all over Attica gathers during the two annual panegyrics of this magnificent Holy Church of Athens, which are held on the Sunday of Thomas and on 6 October, making the panegyric of the Sunday of Thomas in particular one of the most attended in Attica. In 2016, following the approval of the Holy Synod of the Church of Greece, the Service of the glorious and all-praised Apostle Thomas, chanted on 6 October, was published at the initiative of the Ecclesiastical Council of the Holy Church, completed by the Monk and now saint of the Orthodox Church Gerasimos of Mikrygialani, Hymnographer of the Holy Great Church of Christ. May “the star-bearer, who rose from Zion by the Divine Spirit, the renowned herald of Christ and the divine Apostle Thomas,” with his saving confession, become in our difficult and troubled times a bright guide, so that we too may be deemed worthy to give our own conscientious confession of faith. Bibliography Life and Supplicatory Canon of the Glorious Apostle Thomas, Patmos 2002. Service of the Glorious and All-Praised Apostle Thomas, 1st Edition, Athens 2016.

Άγιος Απόστολος Θωμάς: Ο φλογερός ιεραπόστολος των Ινδιών Αγιολογία - Μορφές 06.10.2026 Αριστείδης Θεοδωρόπουλος, Εκπαιδευτικός Μέσα στη σεπτή χορεία των δώδεκα μαθητών του Κυρίου συναριθμείται και ο τιμώμενος την 6η Οκτωβρίου άγιος απόστολος Θωμάς, ο και λεγόμενος Δίδυμος. Ο Θωμάς γεννήθηκε στην Ιουδαία από φτωχούς γονείς και εξασκούσε το επάγγελμα του ψαρά. Από μικρή ηλικία επιδόθηκε στη μελέτη του Λόγου του Θεού που σε συνδυασμό με την αγαθή προαίρεσή του, τον βοήθησε να αγαπήσει τον Ιησού Χριστό και να γίνει πιστός και αφοσιωμένος μαθητής και ακόλουθός Του. Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί, ότι στην πρόθεση των Ιουδαίων να θανατώσουν τον Κύριο, ο Θωμάς προέτρεπε και τους άλλους μαθητές να συσταυρωθούν με τον Σωτήρα και Λυτρωτή Χριστό παρά να μείνουν στη ζωή, χωρίς την καθοδήγηση και τη διδασκαλία Του. Επιπλέον ο απόστολος Θωμάς ήταν ο μόνος από τους αποστόλους, ο οποίος αξιώθηκε να δει την ένδοξη Μετάσταση της Υπεραγίας Θεοτόκου στους Ουρανούς, η οποία έλαβε χώρα το 47 μ.Χ. Σύμφωνα με την παράδοση και κατά θεία οικονομία ο απόστολος Θωμάς ευρισκόμενος στις Ινδίες δεν ήταν παρών στην κηδεία της Υπεραγίας Θεοτόκου. Μετά από τρεις ημέρες και ενώ τελούσε τη Θεία Λειτουργία, βρέθηκε με θαυμαστό τρόπο στη Γεσθημανή, γενόμενος μάρτυς της μεταστάσεώς Της. Κατόπιν παρακάλεσε την Παναγία να του δώσει την Τιμία Ζώνη Της, η οποία ήταν κατασκευασμένη από την ίδια με τρίχες καμήλας. Τότε εκείνη, καθώς ανέβαινε στους Ουρανούς, του έδωσε το ιερό κειμήλιο. Κατόπιν ο Θωμάς μετέβη στον τάφο της Θεομήτορος, όπου οι άλλοι απόστολοι προσεύχονταν. Μόλις έφτασε, ζήτησε να ανοίξουν τον τάφο για να προσκυνήσει το σώμα Της. Όμως εντός του τάφου, από τον οποίο αναδιδόταν μια υπέροχη ευωδία, βρήκαν μόνο τα εντάφια σπάργανα. Μετά την Ανάστασή Του ο Κύριος παρουσιάστηκε στους μαθητές Του, οι οποίοι ήταν συγκεντρωμένοι στο υπερώο και μάλιστα με κλειστές τις πόρτες για τον φόβο των Ιουδαίων. Ο Θωμάς απουσίαζε και όταν οι υπόλοιποι του διηγήθηκαν ότι είδαν τον Ιησού Χριστό, εκείνος επέδειξε δυσπιστία. Μετά από οκτώ ημέρες ο Κύριος εμφανίστηκε και πάλι ενώπιον των μαθητών Του και κάλεσε τον δύσπιστο Θωμά να βάλει τον δάκτυλό του στην πλευρά Του, η οποία είχε τρυπηθεί από τη λόγχη, και να Τον ψηλαφίσει σωματικά. Τότε ο Θωμάς, αφού ψηλάφισε τον Ιησού Χριστό, δήλωσε με παρρησία “Ο Κύριος μου και ο Θεός μου”. Μ’ αυτόν τον τρόπο έγινε ο πρώτος, ο οποίος κήρυξε τη θεότητα του Ιησού Χριστού μετά την Ανάστασή Του, γενόμενος υπόδειγμα προσωπικής μετοχής στη θεανθρώπινη αναστημένη ζωή του Κυρίου. Η σωτήρια αυτή ομολογία του αποστόλου Θωμά εορτάζεται πανηγυρικά την Κυριακή του Αντίπασχα ή Κυριακή του Θωμά, όπως είναι ευρύτερα γνωστή. Κατά την ημέρα της Πεντηκοστής, όπου έλαβε χώρα η επιφοίτηση του Παναγίου Πνεύματος, ο απόστολος Θωμάς όπως και οι υπόλοιποι μαθητές του Κυρίου, έλαβαν την εντολή να μεταβούν σε ολόκληρο τον κόσμο και να κηρύξουν το Ευαγγέλιο του Χριστού. Στον απόστολο Θωμά ανατέθηκε η διάδοση του μηνύματος της χριστιανικής αλήθειας στις χώρες των Μήδων και των Πάρθων, αλλά και στις Ινδίες, όπου παρά τους δισταγμούς του ο ίδιος ο Κύριος τον ενθάρρυνε να μεταβεί εκεί για να κηρύξει τον σωτηριώδη Λόγο του Θεού. Την εποχή αυτή στα Ιεροσόλυμα βρισκόταν κάποιος έμπορος, ονόματι Αμβανής, τον οποίο είχε στείλει ο βασιλιάς Γουνδιαφόρος για να βρει επιδέξιο αρχιτέκτονα, προκειμένου να οικοδομήσει το ανάκτορό του, το οποίο θα έπρεπε να ξεπερνά σε μεγαλοπρέπεια και πλούτο όλα τα ανάκτορα των προκατόχων του. Τότε ο Κύριος παρουσιάστηκε στον Αμβανή και του υπέδειξε τον Θωμά ως αιχμάλωτο και δούλο του, αλλά και ως έμπειρο στην οικοδομική τέχνη. Ο Θωμάς πωλήθηκε ως σκλάβος στον έμπορο και στη συνέχεια έφυγαν για τις Ινδίες. Εκεί βρέθηκαν σ’έναν γάμο, όπου ο Θωμάς δεν έτρωγε. Τότε ο υπηρέτης του σπιτιού τον κτύπησε στο πρόσωπο για την αρνητική του στάση. Ο Θωμάς του απάντησε όμως, ότι για την πράξη του αυτή μακάρι ο Θεός να τον συγχωρέσει, το δε χέρι του θα το κατασπαράξουν τα θηρία προς παραδειγματισμό. Και πράγματι ο υπηρέτης τιμωρήθηκε, αφού τον κατασπάραξε ένα θηρίο, καθώς πήγαινε να φέρει νερό από το πηγάδι. Την τιμωρία του υπηρέτη πληροφορήθηκε ο ηγεμόνας της πόλεως, ο οποίος κάλεσε τον Θωμά να ευχηθεί και για την ευτυχία της νεόνυμφης κόρης του. Εκείνος με τη σειρά του δίδαξε στους νεόνυμφους τη χριστιανική πίστη και προπαντός τις αρετές της εγκράτειας και της παρθενίας. Ο πατέρας όμως της κόρης εξοργίστηκε, όταν αντίκρισε τους νεόνυμφους να κάθονται ο ένας απέναντι από τον άλλο και όχι μαζί. Με την προσευχή όμως των νεονύμφων ο πατέρας άλλαξε στάση και έγινε χριστιανός, στη συνέχεια δε βαπτίσθηκαν και οι τρεις από τον απόστολο Θωμά. Όταν ο Θωμάς παρουσιάστηκε στον βασιλιά Γουνδιαφόρο, του υποσχέθηκε να κατασκευάσει ένα επιβλητικό ανάκτορο, σύμφωνα με το ωραίο σχέδιο που του έκανε ο απόστολος. Γι’ αυτό και ο βασιλιάς έδωσε την εντολή να του δώσουν το απαραίτητο χρυσάφι για να οικοδομήσει το παλάτι. Ο βασιλιάς έφυγε από την πόλη για τρία χρόνια και ο Θωμάς διένειμε το χρυσάφι στους φτωχούς, ενώ καθημερινά δίδασκε το Ευαγγέλιο του Χριστού και βάπτιζε όσους ασπάζονταν τη χριστιανική πίστη. Η πλούσια ιεραποστολική και φιλανθρωπική δράση του αποστόλου Θωμά γνωστοποιήθηκε στον Γουνδιαφόρο, ο οποίος εξοργισμένος τον κάλεσε για να μάθει τι συμβαίνει. Ο Θωμάς του απάντησε ότι πράγματι έκτισε ένα πολύ ωραίο παλάτι, το οποίο βρίσκεται στον Ουρανό. Τότε ο βασιλιάς θεώρησε ότι τον κοροϊδεύει και διέταξε να τον φυλακίσουν. Το ίδιο βράδυ ο αδελφός του βασιλιά αρρώστησε βαριά από τη μεγάλη στεναχώρια και κάλεσε τον αδελφό του, διότι θα πέθαινε. Είδε όμως σε οπτασία έναν Άγγελο, ο οποίος του έδειξε ένα περίφημο ανάκτορο στην αιώνια Βασιλεία των Δικαίων, το οποίο είχε οικοδομήσει ο απόστολος Θωμάς. Ο Άγγελος έδωσε ζωή στο νεκρό σώμα του αδελφού του βασιλιά, ο οποίος αφού συνήλθε, διηγήθηκε στον βασιλιά για την ομορφιά του ουράνιου αυτού ανακτόρου. Τότε ο βασιλιάς μετανόησε και αφού διέταξε να αποφυλακισθεί ο Θωμάς, ζήτησε να βαπτισθεί χριστιανός, όπως και ο αδελφός του. Η μεταστροφή αυτή του βασιλιά παρακίνησε και προσέλκυσε και άλλους πολλούς να ασπασθούν τη χριστιανική πίστη και να βαπτισθούν χριστιανοί. Στη συνέχεια ο Θωμάς πήγε σε άλλη πόλη των Ινδιών και με το φλογερό κήρυγμά του κατόρθωσε να προσελκύσει στη χριστιανική πίστη τη γυναίκα του βασιλιά Μισδίου και τη γυναίκα του άρχοντα Χαρασίου. Οι δύο αυτές γυναίκες, αφού βαπτίσθηκαν από τον απόστολο Θωμά, αποφάσισαν να ζήσουν με άσκηση και εγκράτεια στα ανάκτορά τους. Το γεγονός αυτό προκάλεσε τόσο πολύ τον θυμό του Μισδίου, ώστε έδωσε εντολή να οδηγήσουν τον Θωμά στη φυλακή. Τη νύχτα ο Θωμάς έφυγε από τη φυλακή με τη δύναμη της προσευχής του και μετέβη σ’ ένα σπίτι, όπου τέλεσε τη Θεία Λειτουργία, ενώ βάπτισε μεταξύ άλλων και τον υιό του βασιλιά Μισδίου, Ουαζάνη. Στη συνέχεια επέστρεψε στη φυλακή. Ο βασιλιάς Μίσδιος βλέποντας ότι η ιεραποστολική δράση του αποστόλου Θωμά προσέλκυε ολοένα και περισσότερους στον χριστιανισμό, διέταξε να τον θανατώσουν τρυπώντάς τον με λόγχες. Έτσι η επίγεια δράση του τέλειωσε με το ένδοξο μαρτύριό του, το οποίο έλαβε χώρα περί το 72 μ.Χ. έξω από την πόλη του Μαλιαπούρ στην ανατολική πλευρά της ινδικής χερσονήσου. Το σώμα του ενταφιάσθηκε με μεγάλες τιμές και ο τάφος του κατέστη αέναος πηγή θαυμάτων, αφού μεταξύ άλλων θεραπεύτηκε και ο δαιμονισμένος υιός του βασιλιά Μισδίου. Μετά από τη θεραπεία του υιού του, ο βασιλιάς ασπάσθηκε τον χριστιανισμό και βαπτίσθηκε χριστιανός. Το λείψανο του αγίου αποστόλου Θωμά, του οποίου η μνήμη τιμάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία μας την 6η Οκτωβρίου, διακομίσθηκε από έναν έμπορο το 232 μ.Χ. στην Έδεσσα της Συρίας, όπου ο άγιος εορταζόταν ως πολιούχος και προστάτης της. Αργότερα ο υιός του Μεγάλου Κωνσταντίνου μετέφερε το λείψανο στην Κωνσταστινούπολη και το 1204 μεταφέρθηκε στη Ρώμη μαζί με τα λείψανα και άλλων αγίων που φυλάσσονταν στην Κωνσταντινούπολη. Σήμερα η τιμία κάρα του αγίου Θωμά φυλάσσεται ως πολύτιμος πνευματικός θησαυρός στην ιστορική Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στο Ιερό Νησί της Πάτμου. Από την 10η Μαΐου 2008 τμήμα ιερού λειψάνου του αγίου φυλάσσεται στον μεγαλοπρεπή Ιερό Μητροπολιτικό Ναό των πολιούχων της νήσου Χίου Αγίων Μηνά, Βίκτωρος και Βικεντίου, όπου κατ’έτος την 6η Οκτωβρίου τιμάται πανηγυρικά η μνήμη του. Το ιερό λείψανο μεταφέρθηκε στη Χίο από την πόλη Ορτόνα της Ιταλίας, όπου ο Καθεδρικός Ναός τιμάται επ’ονόματι του αγίου αποστόλου Θωμά. Σημαντική είναι και η λατρευτική τιμή του αγίου, αφού 21 ενοριακοί ναοί στην ελληνική επικράτεια τιμούνται επ’ ονόματί του. Ενδεικτικό είναι ότι οι ναοί αυτοί βρίσκονται διάσπαρτοι τόσο στην Αττική (Αμπελόκηποι, Κυψέλη, Αμαρούσιο) όσο και στην υπόλοιπη Ελλάδα (Αγρίνιο, Λάρισα, Λυγιά Ναυπακτίας, Αερινό Μαγνησίας, Ξηρόκαμπος Άρτας, Λυγιά και Άγιος Θωμάς Πρεβέζης, Μεγάλη Βόλβη Θεσσαλονίκης, Ζυγός Καβάλας, Σούνιο Ξάνθης, Άγιος Θωμάς Ηρακλείου, Νέο Χωριό Αποκορώνου Χανίων, Μονόλιθος Ρόδου). Αξιομνημόνευτος είναι ο μεγαλοπρεπής Ιερός Ναός του Αγίου Αποστόλου Θωμά στην περιοχή Αμπελόκηποι (Γουδή) των Αθηνών, ο οποίος θεμελιώθηκε την 27η Φεβρουαρίου 1949, παρουσία του τότε Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων Κωνσταντίνου Τσάτσου, και εγκαινιάσθηκε την 12η Νοεμβρίου 1978 υπό του αοιδίμου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κυρού Σεραφείμ και με τη συμμετοχή των Επισκόπων Αυλώνος κυρού Παντελεήμονος και Διαυλείας (μετέπειτα Τρίκκης και Σταγών) κυρού Αλεξίου. Ο ρυθμού βασιλικής μετά τρούλου ευρύχωρος και επιβλητικός αυτός τρίκλιτος Ναός, ο οποίος συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους ναούς της Αττικής, ιστορήθηκε από τον Σπυρίδωνα Παπανικολάου, μαθητή του αειμνήστου ζωγράφου Φωτίου Κόντογλου. Ανεγέρθηκε δίπλα στο σωζόμενο μέχρι σήμερα μεσαιωνικό παρεκκλήσιο της Κοιμήσεως Θεοτόκου, παλαιό Μετόχιο της Ιεράς Μονής Πεντέλης, γνωστό ως “Παναγία Πεντελιώτισσα”, λόγω της τεθησαυρισμένης εντός αυτού παλαιάς εικόνος της Υπεραγίας Θεοτόκου στον εικονογραφικό τύπο της Παναγίας Οδηγητρίας, η οποία πλέον φυλάσσεται στον νέο μεγαλοπρεπή Ναό.Το ιστορικό αυτό εκκλησάκι, στο οποίο την 27η Δεκεμβρίου 1887 έλαβε χώρα ο γάμος του Κωστή Παλαμά, ανακαινίσθηκε το 1867 και αφιερώθηκε στην Ψηλάφιση του αγίου αποστόλου Θωμά κατά τα εγκαίνιά του τον Ιούλιο του ιδίου έτους από τον Μητροπολίτη Αθηνών Θεόφιλο (+ 1 Ιουλίου 1873). Έκτοτε έγινε γνωστό με την προσωνυμία “Άγιος Θωμάς”. Το 1904 περιήλθε στη δικαιοδοσία της Ιεράς Μονής Ασωμάτων Πετράκη ως Μετόχιο αυτής μέχρι το 1928, έτος κατά το οποίο κατέστη Ενοριακός Ναός. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι την 6η Οκτωβρίου 1934 τελέσθηκε η πρώτη επίσημη πανήγυρη επί τη μνήμη του αγίου με λιτανεία της ιεράς εικόνος του, από δε την 5η Οκτωβρίου 2026 φυλάσσεται απότμημα ιερού λειψάνου του αγίου. Μέχρι σήμερα πλήθος χριστιανών από ολόκληρη την Αττική συγκεντρώνεται κατά τις δύο ετήσιες πανηγύρεις του μεγαλοπρεπούς αυτού Ιερού Ναού των Αθηνών, οι οποίες τελούνται την Κυριακή του Θωμά και την 6η Οκτωβρίου, καθιστώντας ειδικά την πανήγυρη της Κυριακής του Θωμά ως μια από τις πολυπληθέστερες της Αττικής. Το 2016, κατόπιν εγκρίσεως της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, εξεδόθη με πρωτοβουλία του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου του Ιερού Ναού η ψαλλομένη την 6η Οκτωβρίου Ακολουθία του αγίου ενδόξου και πανευφήμου αποστόλου Θωμά, συμπληρωθείσα υπό του Μοναχού και νυν αγίου της Ορθοδόξου Εκκλησίας Γερασίμου του Μικραγιαννανίτου, Υμνογράφου της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας. Είθε “ο φωτοφόρος αστήρ, ο ανατείλας εκ Σιών θείω Πνεύματι, ο εύσημος κήρυξ του Χριστού και θείος απόστολος Θωμάς” με τη σωτήρια ομολογία του να καταστεί στους δύσκολους και χαλεπούς καιρούς μας ένας φωτεινός οδοδείκτης, ώστε να αξιωθούμε και εμείς να δώσουμε τη δική μας ενσυνείδητη ομολογία πίστεως. Βιβλιογραφία Βίος και Παρακλητικός Κανών του Αγίου ενδόξου Αποστόλου Θωμά, Πάτμος 2002. Ακολουθία του Αγίου ενδόξου και πανευφήμου Αποστόλου Θωμά, Α’ Έκδοση, Αθήνα 2016.