Πίνδαρος: ο μεγάλος αγνοούμενος της Ελληνικής Εκπαίδευσης

Pindar: Der große Unbekannte der griechischen Bildung Sprache 21.09.2026 Michalis Koutsos, Philologe – Schriftsteller Der 7. Olympische Siegeslied des Pindar: An Diagoras von Rhodos Wenn Homer der Riese der epischen Poesie ist, Alkaios und Sappho der lyrischen, Aischylos, Sophokles und Euripides der dramatischen, dann ist Pindar der Riese der chorischen Poesie. Leider kennen wir weder die chorische Poesie noch ihren wichtigsten Vertreter, Pindar. Den Melodisten Romanos bezeichneten sie als Pindar der kirchlichen Poesie, doch wir wissen nur sehr wenige Dinge über ihn. Und doch ist es ein Name, der die griechischen Literaturen veredelt, denn er ist der wichtigste Hymnendichter nicht nur der Olympischen Spiele, sondern auch der Nemeischen, der Pythischen und der Isthmischen. Lassen Sie uns einige Dinge über Pindar sagen und einen der berühmtesten Olympischen Siegeslieder analysieren, den 7. „An Diagoras“. Pindar ist zweifellos der glanzvollste chorische lyrische Dichter der Antike. Er wurde in Kynoskephalai in Boiotien (sehr nahe bei Theben) im Jahr 518 v. Chr. geboren, etwa sieben Jahre nach der Geburt des Aischylos in Athen. Wir wissen nicht viel über sein Leben, doch es werden viele Anekdoten über seine poetische Genialität erzählt. Er befasste sich mehr als ein halbes Jahrhundert lang mit Poesie. Sein erstes Lied, der 10. Pythische Siegeslied, wurde im Jahr 498 v. Chr. geschrieben, als er zwanzig Jahre alt war, und das letzte, der 8. Pythische Siegeslied, im Jahr 446 v. Chr. Seine schönsten Lieder komponierte er in den Jahrzehnten 480–460 v. Chr. Er starb in Argos im Alter von 80 Jahren. Das Gesamtwerk des Pindar umfasst nahezu alle Gattungen der chorischen Poesie: Hymnen, Paeane, Dithyramben, Klagelieder, Lobgesänge, Parthenia (chorische Gesänge für Jungfrauen, die von einem Chor von Jungfrauen ausgeführt wurden), Processionslieder, Hyporchemata und Epinikien (in 4 Büchern). Die Epinikien sind die berühmten Lieder, die nach Auftrag geschrieben wurden, um den Sieg berühmter Athleten bei den panhellenischen Spielen in Olympia, in Delphi, im Isthmus und in Nemea zu ehren. Von der gesamten Masse der pindarischen Produktion sind 44 Epinikien vollständig erhalten: 14 Olympische, 12 Pythische, 11 Nemeische und 7 Isthmische. Das chorische lyrische Lied, das Pindar meisterhaft pflegt, erreicht seine Blüte im ersten Halbjahrhundert des 5. Jahrhunderts. Im Gegensatz dazu blüht das monodische lyrische Lied, wie es von Sappho, Alkaios, Ibykos u. a. entwickelt wurde, im 6. Jahrhundert. Hymnen, Paeane, Dithyramben und Parthenia wurden bei öffentlichen Festen, lokalen oder panhellenischen, auf den Höfen großer Stifter, in Häusern kultivierter Tyrannen aufgeführt, die diese Initiativen schützten und förderten. Es ist die Zeit, in der die reichen und gebildeten Mäzene der Poesie bei Dichtern Lobgesänge, Klagelieder, Hochzeitslieder (Hymenaeen) und vor allem epinikische Lieder in Auftrag geben. Natürlich gegen Bezahlung. Es wird viel über die Einkünfte des Pindar und seine Habgier gesagt. Die meisten davon sind ungerecht. Pindar selbst hat diese Tätigkeit nie verheimlicht, die offensichtlich gesellschaftlich etabliert und sowohl von den reichen Auftraggebern als auch von den Dichtern akzeptiert war. Der pindarische poetische „Handel“ hat mit dem Wert und der Funktion der Poesie als anerkanntem gesellschaftlichem Gut, als wertvollem geistigem und gesellschaftlichem Produkt zu tun. Im 1. Pythischen Siegeslied ermutigt Pindar Hieron, der im Wagenrennen gesiegt hat, großzügig auszugeben, wenn er seinen Ruf und seine Ehre in der Zukunft bewahren möchte. Doch damit jeder Epinikios in der Erinnerung der Menschen bleibt und durch ihn der edle Sieger (im Wagen, auf der Straße, im Ringen, im Boxen, im Fünfkampf und wo auch immer) unsterblich gemacht wird, muss der Dichter des Liedes, hier Pindar, neben der Hilfe der Musen sein poetisches Dämonium, die Größe seines Geistes, wie Longinus sich auf den Dichter beziehend sagt, in Anspruch nehmen. Die antike griechische Poesie und die antike griechische Kunst im Allgemeinen sind das Produkt einer Kombination: Sie stützt sich auf eine überlieferte „Form“, die der Künstler und der Dichter in jedem Augenblick umstürzen muss. Der Schöpfer muss einer Reihe traditioneller Formen folgen, muss sie aber gleichzeitig umstürzen und überwinden. Struktur des Siegeslieds Das Siegeslied stützt sich auf eine grundlegende dreiteilige Struktur: I. Lob des Siegers in der Gegenwart. Dazwischen liegt eine Bezugnahme auf die mythische Vergangenheit, die mit der Familie des Geehrten zusammenhängt, woraufhin der Text zur Gegenwart zurückkehrt. II. Lob des Siegers in der Gegenwart. Diese Struktur erscheint bei Pindar, aber stets in einer Vielzahl von Variationen. Ein pindarisches Lied ist wie eine musikalische Sinfonie, in der der Komponist die überlieferte sinfonische Form befolgt, sie aber gleichzeitig mit aufeinanderfolgenden Variationen bereichert. In der dreiteiligen Struktur Pindars ist seine Einheit eher organisch als mechanisch. Pindar nutzt eine bestimmte Person als Anlass, um das Gefühl einer unzerstörbaren heldenhaften Ethik zu begründen und hervorzuheben, der der geehrte Sieger dient. ANALYSE DES 7. OLYMPISCHEN SIEGSLIEDS Das 7. Olympische Siegeslied Pindars ist eines der berühmtesten, glanzvollsten und technisch vollendeten Siegeslieder der Antike. Es wurde im Jahr 464 v. Chr. verfasst, um den Sieg des Diagoras von Rhodos im Boxen während der 79. Olympiade zu ehren. Dieses Lied war so populär, dass es, der Überlieferung zufolge, mit goldenen Lettern im Tempel der Athena in Lindos auf Rhodos geschrieben wurde. Die Struktur und der Inhalt des Hymnus Pindar folgt der klassischen Struktur seiner olympischen Siegeslieder, indem er die Gegenwart (den Sieg des Athleten) mit der mythischen Vergangenheit seiner Heimat verbindet. Die Einleitung (Proömium): Der Dichter vergleicht seinen Hymnus mit einem goldenen Weinkelch, den ein Vater seinem Bräutigam bei einer Hochzeit reicht. Auf dieselbe Weise bietet Pindar dem Sieger das „Nektar der Musen“ an, um ihn zu verherrlichen. Das Lob des Athleten: Diagoras wird gepriesen, ein Riese im wörtlichen Sinne (er war außergewöhnlich großgewachsen), der auf gerechte Weise (euthymachos) ohne List siegte. Es wird auch auf seinen Vater Damagetos und ihren ruhmreichen Ursprung Bezug genommen. Der mythologische Teil (Das Zentrum des Hymnus): Anstelle einer einzigen Mythos erzählt Pindar drei aufeinanderfolgende Mythen, die sich auf die Insel Rhodos beziehen, angeordnet in umgekehrter chronologischer Reihenfolge (vom jüngsten zum ältesten): Tlepolemos: Der Siedler von Rhodos, der auf die Insel gejagt kam, nachdem er seinen Onkel Likymnios versehentlich getötet hatte. Er wurde gereinigt und zum Helden der Insel. Die Heliaden und Athena: Die Söhne des Helios vergaßen, Feuer für das Opfer an die gerade geborene Athena zu bringen. Trotz ihres Fehlers ließ Zeus Gold auf die Insel regnen, und Athena schenkte ihnen die Kunst, Statuen zu schaffen, die lebendig wirkten. Die Geburt von Rhodos: Als Zeus die Erde unter den Göttern aufteilte, fehlte Helios und blieb ohne Anteil. Doch Helios sah aus dem Meer eine wunderschöne Insel emporsteigen. Zeus überließ sie ihm, und Helios nannte sie Rhodos, nach der Nymphe Rhodos, die er dort liebte. Im Folgenden werden wir den ersten und dritten Abschnitt wiedergeben und den zweiten Abschnitt, das mythologische Element, auslassen. OLYMPISCHES SIEGSLIED 7 I. Lob (einleitend) Wie jener, der – das Gefäß erhaben haltend – dem jungen Bräutigam den ganz goldenen Kelch reicht, wie er oben mit der Frische des Weinstocks gefüllt ist und ihn – auf sein Wohl trinkend – als unerschätzbares Geschenk als Bindung des alten Haushalts mit dem neuen darreicht und die Hochzeitsfeier ehrt, aber auch den Neuen unter den Freunden für die ersehnte Verbindung der Ehe erhöht. Gleichzeitig auch ich den süßen Frucht meiner Seele, die heiliges Nektar ist und ein Geschenk der Musen, indem ich sie siegreichen Männern schenke, erfreue ich das Herz jener, die in Olympia und Pythia siegen. Und wahrlich, selig ist jener, den der gute Ruf umhüllt. Aber die täuschende Charis begleitet jedes Mal einen anderen mit einer süßklingenden Lyra und mit vielstimmigen Auloi. Mit diesen Instrumenten begleitet, bin auch ich hierhergekommen. Zusammen mit Diagoras, der die Meeres-Tochter der Aphrodite besang, sei mein Hymnus ein Lobpreis für die Braut der Sonne, die Rhodierin, für den gewaltigen, unerschütterlichen Mann, für den Boxer, der einen Siegeskranz am Ufer des Flusses Alpheios errang und neben der Kastalia, aber auch für dessen Vater, Damagetos, der der Ruhm der Dike ist; und beide, zusammen mit tapferen Argivern, wohnen auf der dreistadtigen Insel, gegenüber der Spitze des großen Asiens. ..…………………………………………………………………………….. II. Lobpreis Und Diagoras wurde mit den Blumen dieser Wettkämpfe zweimal bekränzt; viermal wiederum stand er bei den Wettkämpfen des berühmten Isthmus an erster Stelle, in Nemea immer wieder und noch auf dem felsigen Boden Athens. Das Erz kennt die Preise von Argos, Theben und den Arkadiern, die wohlgeordneten Wettkämpfe der Böoter; auch Pellene kennt ihn; und Aigina ehrte ihn sechsmal als Sieger und dieselben Dinge berichtet die steinerne Stele der Megarer für ihn. Aber, Zeus, Vater, du, der du deinen Thron oben auf der Spitze des Atabyrion hast, nimm nun diesen meinen Hymnus, den olympischen, an und ehre den Mann, der mit seiner Faust den Ruhm des Sieges erringt; und mache, dass er von allen – Bürgern und Fremden – geachtet wird; denn er geht stets auf dem geraden Weg, den die Hybris hasst; da er gut weiß, in seiner Seele Lehren zu bewahren, die ihm die Weisheit der berühmten Vorfahren gelehrt hat. Epilog In die Vergessenheit lass niemals das stolze Samen der Nachkommenschaft des Kallianaktos fallen. Mit den Freuden der Eratiden prahlt die ganze Stadt jetzt. Aber es genügt ein einziger Augenblick der Zeit, und die Winde können vielleicht anderswoher wehen. Zentrale Themen und Philosophie Der menschliche Fehler und die göttliche Gnade: In allen drei Mythen dominiert das Motiv des „Fehlers“ oder der „Vernachlässigung“. Doch durch die göttliche Intervention werden alle Fehler in Segen und Ruhm verwandelt. Dies ist eine Botschaft der Hoffnung für die veränderliche menschliche Bestimmung. Die Verbindung zum Göttlichen: Der Sieg des Diagoras ist nicht bloß das Ergebnis körperlicher Stärke, sondern göttliche Gunst. Seine Familie (die Eratiden) ist direkt mit den Göttern und den Helden der Insel verbunden. Die Unsterblichkeit durch die Poesie: Pindar betont, dass die sportlichen Triumphe vergessen werden, wenn sie nicht durch die Poesie festgehalten werden. Der Hymnus ist es, der die ewige Nachruhm verleiht. Der 7. Olympiengesang des Pindar, gewidmet dem rhodischen Boxer Diagoras, zeichnet sich durch seinen reichen Symbolismus und seine tiefen philosophischen Dimensionen aus. Durch Schlüsselwörter wie „euthymachos“ (der ehrliche Kämpfer) und „hygiei“ (die ethische Richtigkeit) preist der Dichter nicht nur die körperliche Exzellenz, sondern auch das geistige Gleichgewicht. Die charakteristischen Bilder, wie die Übertragung des goldenen Bechers und der Goldregen vom Zeus, heben die göttliche Gunst und den Wert der Poesie hervor, während sie gleichzeitig die veränderliche und unvollkommene Natur der Sterblichen unterstreichen. Der ruhmreiche Tod des Diagoras Das Alter des Diagoras bereitete ihm ein ruhmreiches Ende vor, das den Triumph seiner Söhne bei den Olympischen Spielen und den rührenden Moment seines Todes betrifft. Während der 83. Olympiade (448 v. Chr.) wurden die beiden ältesten Söhne des Diagoras, Damagetos und Akousilaos, am selben Tag zu Olympiasiegern gekrönt: der eine im Pankration und der andere im Boxen. Gefüllt mit Stolz, rannten die beiden jungen Athleten zu ihrem alten Vater, der von den Tribünen aus zusah. Sie setzten ihm die Kränze aus wildem Ölbaum (Kotinos) auf den Kopf, hoben ihn auf ihre Schultern und begannen, ihn durch das Stadion zu tragen, während die Menge begeistert applaudierte. Während das Stadion in Ekstase war, rief ein Zuschauer aus Sparta aus der Menge heraus die von Ehrfurcht erfüllte Phrase: „Kátthane, Diagóra, úk eis Ólympón anabíse!“ („Er ist gestorben, Diagoras, denn er wird nicht auf den Olymp hinaufsteigen!“) Dieser Ausdruck bedeutete, dass Diagoras die absolute menschliche Glückseligkeit und den Ruhm erfahren hatte. Da er nicht zu einem Gott werden und auf den Olymp aufsteigen konnte, war der beste Moment zu sterben dieser, damit er nie wieder Trauer erfahren würde. Als er diese Worte hörte, verabschiedete sich Diagoras, bewegt und erfüllt von absoluter Glückseligkeit, auf den Schultern seiner Kinder, im Stadion von Olympia, mit seinem letzten Atemzug. Kallipateira von Lorenzos Mavilis Das Gedicht „Kallipateira“ erzählt die historische Tat einer Frau, die die Regeln der Olympischen Spiele verletzt, um ihren Sohn bei seinem Wettkampf zu sehen, und hebt dabei Themen wie Mut, familiäre Hingabe und Respekt vor der Tradition hervor. Das Gedicht wurde 1895 verfasst (anlässlich der bevorstehenden, im Jahr 1896 stattfindenden Wiederbelebung der Olympischen Spiele in Athen), aber erst 1899 in der Zeitschrift „Téchni“ (Kunst) veröffentlicht. Das Gedicht „Edle Dame aus Rhodos, wie bist du hereingekommen? Eine alte Gewohnheit verjagt die Frauen von hier.“ – „Ich habe einen Neffen, den Eukleas, drei Brüder, einen Sohn, einen Vater, alle Olympiasieger; lasst mich bitte, ihr Hellanodiken, auch mich rühmen lassen inmitten der schönen Körper, die für den Stier des Herakles ringen, bewundernswerte männliche Seelen. Mit den anderen Frauen bin ich nicht gleich; in diesem Jahrhundert wird mein Geschlecht erscheinen mit den unerschöpflichen Privilegien der Männlichkeit. In Bronze geschrieben, preist es in einem glänzenden Marmorschrein ein goldenes Hymnus des unsterblichen Pindar. Kallipateira war die Tochter des Olympiasiegers Diagoras von Rhodos. Beziehungen und Familiengeschichte Vater: Diagoras von Rhodos war ein legendärer Olympiasieger im Boxen und mit vielen anderen Siegen in den panhellenischen Spielen. Verwandte: Sie war auch Schwester, Mutter und Tante anderer Olympiasieger. Das Ereignis: Verkleidet als Athlet betrat sie das Stadion der Olympischen Spiele, um ihrem Sohn Pysirrhod bei seinem Wettkampf zuzusehen. Die Amnestie: Obwohl Frauen mit dem Tod bestraft wurden, wenn sie das Stadion betraten, wurde Kallipateira nicht bestraft, aufgrund des enormen Beitrags ihrer Familie zum Sport. Struktur des Gedichts Das Gedicht ist in zwei Hauptabschnitte unterteilt: I. Abschnitt (V. 1-3): Die Verbotsanordnung der Hellanodiken gegenüber den Frauen, die Wettkämpfe zu verfolgen, wird dargestellt. II. Abschnitt (V. 4-14): Kallipateira versucht, die Hellanodiken zu überzeugen, indem sie ihre olympiasiegerischen Verwandten auflistet und darum bittet, dem Wettkampf ihres Sohnes beizuwohnen. Entwicklung des Themas auf dialektische Weise A. Die Frage der Hellanodiken, die von der Anwesenheit einer Frau im Publikum der Olympischen Spiele überrascht sind: Obwohl ihre Anrede an Kallipateira (V. 1 „Edle Dame“) den Respekt gegenüber ihrer Person offenbart, betonen sie dennoch, dass sie gehen muss. B. Die Antwort der Kallipateira: Auflistung der Olympiasieger ihrer Familie [Steigerung: beginnend mit Verwandten zweiten Grades und endend bei Verwandten ersten Grades] Bitte, den Spielen beizuwohnen Feststellung, dass sie nicht wie die anderen Frauen sei, mit Begründung (Abstammung aus einem distinguisheden Geschlecht) Beweis für den Ruhm ihrer Generation ist, dass sogar Pindar die Taten ihrer Verwandten niederschrieb. Lorenzos Mavilis wurde 1860 auf Ithaka geboren, verbrachte aber den größten Teil seines Lebens auf Korfu, wo er eine Freundschaft mit Dionysios Solomos’ Schüler, Iakowos Polylos, schloss. Er studierte Philologie, Sprachwissenschaft und Philosophie in Deutschland und nahm am revolutionären Kampf in Kreta und Epirus teil, bei dem er verwundet wurde. Seine patriotische Tätigkeit setzte sich in den Balkankriegen fort, an denen er freiwillig teilnahm. Er fiel 1912 an der Front in Epirus.

Πίνδαρος: ο μεγάλος αγνοούμενος της Ελληνικής Εκπαίδευσης Γλώσσα 21.09.2026 Μιχάλης Κουτσός, Φιλόλογος – Συγγραφέας 7 ος ΟΛΥΜΠΙΟΝΙΚΟΣ ΠΙΝΔΑΡΟΥ: ΠΡΟΣ ΔΙΑΓΟΡΑΝ ΤΟΝ ΡΟΔΙΟΝ Αν ο Όμηρος είναι ο γίγαντας της επικής ποίησης, ο Αλκαίος και η Σαπφώ της λυρικής, ο Αισχύλος, Σοφοκλής και Ευριπίδης της δραματικής, ο Πίνδαρος είναι ο γίγαντας της χορικής ποίησης. Δυστυχώς όμως ούτε την χορική ποίηση γνωρίζουμε ούτε τον κυριότερο εκπρόσωπός της, τον Πίνδαρο. Τον Ρωμανό τον Μελωδό τον χαρακτήρισαν Πίνδαρο της εκκλησιαστικής ποίησης αλλά ελάχιστα πράγματα γνωρίζουμε γι’ αυτόν. Κι όμως είναι ένα όνομα που λαμπρύνει τα ελληνικά γράμματα, διότι είναι ο κυριότερος υμνητής όχι μόνο των Ολυμπιακών αγώνων αλλά και των Νεμεακών, των Πυθίων και των Ισθμίων. Ας πούμε μερικά πράγματα για τον Πίνδαρο και ας αναλύσουμε έναν από τους πιο περίφημους Ολυμπιόνικους, τον 7 ο «προς Διαγόραν». Ο Πίνδαρος είναι αναμφισβήτητα ο λαμπρότερος χορικός λυρικός ποιητής της αρχαιότητας. Γεννήθηκε στις Κυνός Κεφαλές της Βοιωτίας (πολύ κοντά στη Θήβα) το 518 π.Χ., επτά χρόνια περίπου μετά τη γέννηση του Αισχύλου στην Αθήνα. Δεν γνωρίζουμε πολλά για την ζωή του, όμως λέγονται πολλά ανέκδοτα για την ποιητική του ιδιοφυΐα. Ασχολήθηκε με την ποίηση πάνω από μισό αιώνα. Η πρώτη ωδή του, ο 10ος Πυθιόνικος, γράφτηκε το 498 π.Χ., όταν ήταν είκοσι χρονών και η τελευταία, ο 8ος Πυθιόνικος, το 446 π.Χ. Τις ωραιότερες ωδές του τις συνέθεσε στις δεκαετίες 480-460 π.Χ. Πέθανε στο Άργος σε ηλικία 80 χρόνων. Το σύνολο του πινδαρικού έργου περιλαμβάνει όλα σχεδόν τα είδη της χορικής ποιήσεως: ύμνους, παιάνες, διθυράμβους, θρήνους, εγκώμια, παρθένεια (χορικά άσματα για παρθένες, που εκτελούνταν από χορό παρθένων), προσόδια, υπορχήματα και Επινίκους (σε 4 βιβλία). Οι Επίνικοι είναι οι περίφημες ωδές που γράφτηκαν, ύστερα από παραγγελία, για να τιμηθεί η νίκη περιώνυμων αθλητών στους πανελλήνιους αγώνες στην Ολυμπία, στους Δελφούς, στον Ισθμό, και τη Νεμέα. Από όλον αυτόν τον όγκο της πινδαρικής παραγωγής διασώζονται ακέραιοι 44 Επίνικοι: 14 Ολυμπιόνικοι, 12 Πυθιόνικοι, 11 Νεμεόνικοι και 7 Ισθμιόνικοι. Το χορικό λυρικό άσμα, που ο Πίνδαρος υπηρετεί αριστουργηματικά, φτάνει στην ακμή του το πρώτο μισό του 5ου αγώνα. Αντίθετα το μονωδικό λυρικό άσμα, όπως αναπτύχθηκε από τη Σαπφώ, τον Αλκαίο, τον Ίβυκο κ.ά., ακμάζει μέσα στον 6ο αιώνα. Υμνοι, παιάνες, διθύραμβοι, παρθένεια εκτελούνταν σε δημόσιες γιορτές, τοπικές ή πανελλήνιες, στις αυλές μεγάλων δωρητών, σε οίκους καλλιεργημένων τυράννων που προστάτευαν και ενεθάρρυναν αυτές τις πρωτοβουλίες. Είναι η εποχή κατά την οποία οι πλούσιοι και καλλιεργημένοι προστάτες της ποίησης παραγγέλνουν σε ποιητές εγκώμια, θρήνους, γαμήλια τραγούδια (υμέναιοι) και κυρίως επινίκιες ωδές. Επί πληρωμή, φυσικά. Πολλά λέγονται για τις απολαβές του Πινδάρου και τη φιλαργυρία του. Τα περισσότερα είναι άδικα. Ο ίδιος ο Πίνδαρος ουδέποτε απέκρυψε αυτή τη δραστηριότητα, που προφανώς ήταν κοινωνικά καθιερωμένη και αποδεκτή και από τους πλούσιους παραγγελιοδότες και από τους ποιητές. Η πινδαρική ποιητική «συναλλαγή» έχει να κάνει με την αξία και τη λειτουργία της ποιήσεως ως αναγνωρισμένου κοινωνικού αγαθού, ως πολύτιμου πνευματικού και κοινωνικού προϊόντος. Στον 1ο Πυθιόνικο ο Πίνδαρος προτρέπει τον Ιέρωνα, που έχει νικήσει στην αρματοδρομία, να δαπανήσει απλόχερα, αν θέλει να διατηρηθεί η φήμη και η δόξα του στο μέλλον. Όμως για να μείνει στην μνήμη των ανθρώπων κάθε Επίνικος και μέσα από αυτόν να απαθανατισθεί ο ευγενικός νικητής (στο άρμα, στο δρόμο, στην πάλη, στην πυγμαχία, στο πένταθλο και όπου αλλού) ο ποιητής της ωδής, ο Πίνδαρος εν προκειμένω, πέρα από την αρωγή των Μουσών, θα χρειασθεί να επιστρατεύσει το ποιητικό του δαιμόνιο, τη μεγαλοσύνη του πνεύματός του, όπως λέει ο Λογγίνος, αναφερόμενος στον ποιητή. Η αρχαία ελληνική ποίηση, και η αρχαία ελληνική τέχνη γενικότερα, είναι προϊόν ενός συνδυασμού: στηρίζεται σε ένα παραδεδομένο « τύπο » που ο καλλιτέχνης και ο ποιητής οφείλουν να τον ανατρέπουν κάθε στιγμή. Ο δημιουργός οφείλει να ακολουθεί μια σειρά από παραδοσιακές φόρμες, ταυτόχρονα όμως οφείλει να τις ανατρέπει και να τις υπερβαίνει. Δομή του Επίνικου Ο Επίνικος στηρίζεται σε ένα βασικό τριμερές σχήμα : Α΄ έπαινο του νικητή στο παρόν. Μεσολαβεί αναφορά στο μυθικό παρελθόν , συναφές με την οικογένεια του τιμωμένου, και ύστερα επανέρχεται στο παρόν Β΄ έπαινο του νικητή στο παρόν. Αυτό το σχήμα εμφανίζεται στον Πίνδαρο αλλά πάντοτε σε ποικιλία παραλλαγών. Μια πινδαρική ωδή είναι σαν μια μουσική συμφωνία, όπου ο συνθέτης ακολουθεί την παραδεδομένη συμφωνική μορφή, αλλά την ίδια στιγμή την εμπλουτίζει με αλλεπάλληλες παραλλαγές. Στο τριμερές σχήμα του Πινδάρου η ενότητά του είναι πιο πολύ οργανική παρά μηχανική. Ο Πίνδαρος με αφορμή κάποιο συγκεκριμένο πρόσωπο συστήνει και προβάλλει την αίσθηση μιας ακατάλυτης ηρωικής ηθικής την οποία ο τιμώμενος νικητής υπηρετεί. ΑΝΑΛΥΣΗ 7 ου ΟΛΥΜΠΙΟΝΙΚΟΥ Ο 7ος Ολυμπιόνικος του Πινδάρου είναι ένας από τους πιο διάσημους, λαμπερούς και τεχνικά άρτιους επινίκιους ύμνους της αρχαιότητας. Γράφτηκε το 464 π.Χ. για να τιμήσει τη νίκη του Διαγόρα του Ρόδιου στην πυγμαχία, κατά την 79η Ολυμπιάδα. Ο ύμνος αυτός ήταν τόσο δημοφιλής που, σύμφωνα με την παράδοση, γράφτηκε με χρυσά γράμματα στον ναό της Αθηνάς στη Λίνδο της Ρόδου. Η Δομή και το Περιεχόμενο του Ύμνου Ο Πίνδαρος ακολουθεί την κλασική δομή των επινίκιων ύμνων του, συνδέοντας το παρόν (τη νίκη του αθλητή) με το μυθικό παρελθόν της πατρίδας του. Η Εισαγωγή (Προοίμιο): Ο ποιητής παρομοιάζει τον ύμνο του με ένα χρυσό ποτήρι κρασί που προσφέρει ένας πατέρας στον γαμπρό του σε έναν γάμο. Με τον ίδιο τρόπο, ο Πίνδαρος προσφέρει το « νέκταρ των Μουσών » στον νικητή για να τον δοξάσει. Ο Έπαινος του Αθλητή: Εγκωμιάζεται ο Διαγόρας, ένας γίγαντας στην κυριολεξία (ήταν εξαιρετικά μεγαλόσωμος), που νίκησε με δίκαιο τρόπο (ευθυμάχαν), χωρίς δόλο. Γίνεται επίσης αναφορά στον πατέρα του, Δαμάγητο, και στην ένδοξη καταγωγή τους. Το Μυθολογικό Μέρος (Το Κέντρο του Ύμνου): Αντί για έναν μύθο, ο Πίνδαρος πλέκει τρεις διαδοχικούς μύθους που αφορούν το νησί της Ρόδου, τοποθετημένους σε αντίστροφη χρονολογική σειρά (από τον πιο πρόσφατο στον πιο αρχαίο): Ο Τληπόλεμος : Ο οικιστής της Ρόδου που έφτασε στο νησί κυνηγημένος, αφού σκότωσε κατά λάθος τον θείο του Λικύμνιο. Εξαγνίστηκε και έγινε ήρωας του νησιού. Οι Ηλιάδες και η Αθηνά : Οι γιοι του Ήλιου ξέχασαν να φέρουν φωτιά για τη θυσία στην Αθηνά που μόλις είχε γεννηθεί. Παρά το λάθος τους, ο Δίας έβρεξε χρυσάφι στο νησί και η Αθηνά τους χάρισε την τέχνη να φτιάχνουν αγάλματα που έμοιαζαν ζωντανά. Η Γέννηση της Ρόδου: Όταν ο Δίας μοίραζε τη Γη στους θεούς, ο Ήλιος έλειπε και έμεινε χωρίς μερίδιο. Ο Ήλιος όμως είδε μέσα από τη θάλασσα να αναδύεται ένα πανέμορφο νησί. Ο Δίας του το παραχώρησε, και ο Ήλιος το ονόμασε Ρόδο, από τη νύμφη Ρόδο που αγάπησε εκεί. Στη συνέχεια θα παραθέσουμε την α΄ και γ΄ ενότητα και θα παραλείψουμε την β΄ ενότητα, το μυθικό στοιχείο. ΟΛΥΜΠΙΟΝΙΚΟΣ 7ος Α΄ έπαινος (εισαγωγικός) Σάν κι αὐτόν πού δωρίζει–μ’ ἀρχοντιά τό ποτήρι ὑψώνοντας– στόν νεαρό τόν γαμπρό του τ’ ὁλόχρυσο κύπελο ὡς ἐπάνω γεμᾶτο δροσιά τῆς ἀμπέλου καί προσφέρει –στήν ὑγειά του προπίνοντας– τ’ ἀνεκτίμητο δῶρο σάν δέσιμο τοῦ παλιοῦ σπιτικοῦ μέ τό νέο καί τιμᾶ τό γαμήλιο συμπόσιο, ἀλλά καί τόν νέο ἐξυψώνει στούς φίλους ἀνάμεσα γιά τοῦ γάμου τό ἐπίζηλο ταίριασμα. Ὅμοια τώρα κι ἐγώ τόν γλυκό τόν καρπό τῆς ψυχῆς μου, πού ‘ναι νέκταρ ἁγνό κι εἶναι δῶρο Μουσῶν, σ’ ἀθλοφόρους χαρίζοντας ἄντρες τήν καρδιά ἱλαρώνω αὐτῶν πού στά Ὀλύμπια καί Πύθια νικοῦνε. Κι εἶν‘ ἀλήθεια μακάριος αὐτός πού ἡ φήμη ἡ ἀγαθή τόν τυλίγει. Μά ἡ ζείδωρος Χάρη ἄλλον κάθε φορά συνοδεύει μέ γλυκόηχη λύρα καί μ’αὐλούς πολυφώνους. Μέ τά ὄργανα αὐτά συνοδεία, ἐδῶ ἔχω ἔρθει κι ἐγώ μαζί μέ τόν Διαγόρα τή θαλάσσια ὑμνώντας κόρη τῆς Ἀφροδίτης τοῦ Ἡλίου τή νύφη, τήν Ρόδογιά νά εἶναι ὁ ὕμνος μου ἔπαινος στόν πελώριο ἀγέρωχο ἄντρα,στόν πυγμάχο πού κέρδισε στέφανο νίκης πλάι στήν ὄχθη τ’ Ἀλφειοῦ ποταμοῦ καί πλάι στήν Κασταλία ἀλλά καί στόν πατέρα ἐκείνου, Δαμάγητο, πού τῆς Δίκης τό καύχημα εἶναι∙ καί οἱ δυό, μέ γενναίους Ἀργίτες μαζί, κατοικοῦνε στήν τρίπολι νῆσο,ἀντικρύ στῆς μεγάλης Ἀσίας τή σφήνα. ..…………………………………………………………………………….. Β΄έπαινος Κι ὀ Διαγόρας μέ τ’ ἄνθη αὐτῶν τῶν ἀγώνων δυό φορές στεφανώθηκε∙ τέσσερις πάλι στοῦ ἐνδόξου Ἰσθμοῦ τ’ ἀγωνίσματα πρώτευσε στή Νεμέα ξανά καί ξανά καί ἀκόμα στῆς Ἀθήνας τή γῆ τή βραχώδη. Ὁ χαλκός τόν γνωρίζει τοῦ Ἄργους , τῶν Θηβῶν καί Ἀρκάδων τά ἔπαθλα, τῶν Βοιωτῶν οἱ ἀγῶνες οἱ εὔτακτοι∙τόν γνωρίζει ἀκόμα ἡ Πελλήνη ∙ καί ἡ Αἴγινα ἕξι φορές νικητή τόν ἐτίμησε καί τά ἴδια γι’ αὐτόν ἱστορεῖ τῶν Μεγάρων ἡ λίθινη στήλη. Ἀλλά, Δία πατέρα, ἐσύ , πού τόν θρόνο σου ἔχεις ἐπάνω στήν κορφή τοῦ Ἀταβύρου, τώρα ἐτοῦτο τόν ὕμνο μου, τόν ὀλυμπιόνικο δέξου καί τίμα τόν ἄντρα πού μέ τήν πυγμή του τή δόξα τῆς νίκης κερδίζει∙ καί κάνε σεβαστός νά τιμᾶται ἀπό ὅλους-πολίτες καί ξένους∙ γιατί ἐκεῖνος στόν ἴσιο τόν δρόμο, πού ἡ ὕβρις ἐχθρεύεται, πάντα βαδίζει∙ ἀφοῦ ξέρει καλά στήν ψυχή του νά κλείνει διδαχές, πού τοῦ ἔμαθε ἡ φρόνηση τῶν ἐνδόξων προγόνων. Επίλογος Στήν ἀφάνεια ποτέ μήν ἀφίσεις τό τρανό τῆς γενιᾶς τοῦ Καλλιάνακτα σπέρμα. Μέ τῶν Ἐρατιδῶν τίς χαρές ξεφαντώνει κι ἡ πόλη ὁλάκερη τώρα. Μά ἀρκεῖ μιά τοῦ χρόνου μονάχα στιγμή καί γι’ ἀλλοῦ νά φυσήξουν μπορεῖ οἱ πνοές τῶν ἀνέμων. Κεντρικά Θέματα και Φιλοσοφία Το Ανθρώπινο Λάθος και η Θεϊκή Χάρη: Και στους τρεις μύθους κυριαρχεί το μοτίβο του «λάθους» ή της «παράλειψης». Ωστόσο, με τη θεϊκή παρέμβαση, όλα τα λάθη μετατρέπονται σε ευλογία και δόξα. Αυτό είναι ένα μήνυμα ελπίδας για την ευμετάβλητη ανθρώπινη μοίρα. Η Σύνδεση με το Θείο: Η νίκη του Διαγόρα δεν είναι απλώς αποτέλεσμα σωματικής δύναμης, αλλά θεϊκή εύνοια. Η οικογένειά του (οι Ερατίδες) συνδέεται άμεσα με τους θεούς και τους ήρωες του νησιού. Η Αθανασία μέσω της Ποίησης: Ο Πίνδαρος τονίζει ότι οι αθλητικοί θρίαμβοι ξεχνιούνται, αν δεν καταγραφούν από την ποίηση. Ο ύμνος είναι αυτός που χαρίζει την αιώνια υστεροφημία. Ο 7ος Ολυμπιόνικος του Πινδάρου, αφιερωμένος στον Ρόδιο πυγμάχο Διαγόρα, ξεχωρίζει για τον πλούσιο συμβολισμό και τις βαθιές φιλοσοφικές του διαστάσεις. Μέσα από λέξεις-κλειδιά όπως « εὐθυμάχαν» (ο τίμιος μαχητής) και «υγιεί» (η ηθική ορθότητα), ο ποιητής εξυμνεί όχι μόνο τη σωματική αριστεία αλλά και την πνευματική ισορροπία. Οι χαρακτηριστικές εικόνες, όπως η μεταφορά του χρυσού ποτηριού και η βροχή του χρυσού από τον Δία, αναδεικνύουν τη θεϊκή εύνοια και την αξία της ποίησης, ενώ υπογραμμίζουν ταυτόχρονα την ευμετάβλητη και ατελή φύση των θνητών. Το ένδοξο τέλος του Διαγόρα Τα γεράματα του Διαγόρα του επεφύλαξαν ένα ένδοξο τέλος, που αφορά τον θρίαμβο των γιων του στους Ολυμπιακούς Αγώνες και τη συγκινητική στιγμή του θανάτου του. Κατά την 83η Ολυμπιάδα (το 448 π.Χ.), οι δύο μεγαλύτεροι γιοι του Διαγόρα, ο Δαμάγητος και ο Ακουσίλαος , στέφθηκαν ολυμπιονίκες την ίδια ημέρα: ο ένας στο παγκράτιο και ο άλλος στην πυγμαχία. Γεμάτοι περηφάνια, οι δύο νεαροί αθλητές έτρεξαν προς τον ηλικιωμένο πατέρα τους, ο οποίος παρακολουθούσε από τις κερκίδες. Του φόρεσαν τα στεφάνια από αγριελιά (κότινους) στο κεφάλι, τον σήκωσαν στους ώμους τους και άρχισαν να τον περιφέρουν στο στάδιο καταχειροκροτούμενοι από το πλήθος. Καθώς το στάδιο παραληρούσε, ένας θεατής από τη Σπάρτη φώναξε μέσα από το πλήθος τη γεμάτη δέος φράση: «Κάτθανε, Διαγόρα, ούκ εις Όλυμπον αναβήση!» (Πέθανε, Διαγόρα, γιατί στον Όλυμπο δεν πρόκειται να ανεβείς!) Η φράση αυτή σήμαινε ότι ο Διαγόρας γνώρισε την απόλυτη ανθρώπινη ευτυχία και δόξα. Καθώς δεν μπορούσε να γίνει θεός και να ανέβει στον Όλυμπο, η καλύτερη στιγμή για να πεθάνει ήταν εκείνη, ώστε να μην γνωρίσει ποτέ ξανά λύπη. Ακούγοντας αυτά τα λόγια, ο Διαγόρας, συγκινημένος και γεμάτος απόλυτη ευτυχία, άφησε την τελευταία του πνοή πάνω στους ώμους των παιδιών του, μέσα στο στάδιο της Ολυμπίας. Καλλιπάτειρα Λορέντζου Μαβίλη Το ποίημα «Η Καλλιπάτειρα» αφηγείται την ιστορική πράξη μιας γυναίκας που παραβιάζει τους κανόνες των Ολυμπιακών Αγώνων για να δει τον γιο της να αγωνίζεται, αναδεικνύοντας θέματα θάρρους, οικογενειακής αφοσίωσης και σεβασμού στην παράδοση. Το ποίημα γράφτηκε το 1895 (με αφορμή την επικείμενη, το 1896, αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα), αλλά δημοσιεύτηκε το 1899 στο περιοδικό Τέχνη. Το ποίημα «Αρχόντισσα Ροδίτισσα, Πώς μπήκες; Γυναίκες διώχνει μια συνήθεια αρχαία εδώθε». – «Έχω ένα ανίψι, τον Ευκλέα, τρία αδέρφια, γιο, πατέρα Ολυμπιονίκες• να με αφήσετε πρέπει, Ελλανοδίκες, και εγώ να καμαρώσω μέσ’ στα ωραία κορμιά, που για το αγρίλι του Ηρακλέα παλεύουν, θαυμαστές ψυχές αντρίκειες. Με τες άλλες γυναίκες δεν είμαι όμοια στον αιώνα το σόι μου θα φαντάζει με της αντρειάς τα αμάραντα προνόμια. Με μάλαμα γραμμένος το δοξάζει σε αστραφτερό κατεβατό μαρμάρου ύμνος χρυσός του αθάνατου Πινδάρου. Η Καλλιπάτειρα ήταν κόρη του Ολυμπιονίκη Διαγόρα του Ρόδιου. Σχέση και Οικογενειακό Ιστορικό Πατέρας: Ο Διαγόρας ο Ρόδιος ήταν θρυλικός Ολυμπιονίκης στην πυγμαχία και με πολλές άλλες νίκες στους Πανελλήνιους αγώνες. Συγγενείς: Ήταν επίσης αδελφή, μητέρα και θεία άλλων Ολυμπιονικών. Το γεγονός: Μεταμφιεσμένη σε γυμναστή, μπήκε στο στάδιο των Ολυμπιακών Αγώνων για να παρακολουθήσει τον γιο της, Πεισίρροδο, να αγωνίζεται. Η αμνηστία: Αν και οι γυναίκες τιμωρούνταν με θάνατο αν έμπαιναν στο στάδιο, η Καλλιπάτειρα δεν τιμωρήθηκε λόγω της τεράστιας προσφοράς της οικογένειάς της στον αθλητισμό. Δομή του ποιήματος Το ποίημα χωρίζεται σε δύο βασικές ενότητες: Α΄ Ενότητα (στ. 1-3): Παρουσιάζεται η απαγόρευση των Ελλανοδίκων προς τις γυναίκες να παρακολουθούν τους αγώνες . Β΄ Ενότητα (στ. 4-14): Η Καλλιπάτειρα επιχειρεί να πείσει τους Ελλανοδίκες, απαριθμώντας τους ολυμπιονίκες συγγενείς της και αιτούμενη να παρακολουθήσει τον αγώνα του γιου της Ανάπτυξη του θέματος με διαλογικό τρόπο Α. Η ερώτηση των Ελλανοδικών , που εκπλήσσονται με την παρουσία μιας γυναίκας στο κοινό των Ολυμπιακών Αγώνων: αν και η προσφώνησή τους προς την Καλλιπάτειρα (στ. 1 Αρχόντισσα ) αποκαλύπτει τον σεβασμό που τρέφουν στο πρόσωπό της, ωστόσο της τονίζουν ότι πρέπει να φύγει. Β. Η απόκριση της Καλλιπάτειρας: απαρίθμηση των ολυμπιονικών της οικογένειάς της [ κλιμάκωση : ξεκινά από τους συγγενείς δευτέρου βαθμού και φτάνει στους συγγενείς πρώτου βαθμού] αίτημα να παρακολουθήσει τους Αγώνες διαπίστωση ότι δεν είναι σαν τις υπόλοιπες γυναίκες, αιτιολόγηση ( καταγωγή από ξεχωριστό γένος) απόδειξη της δόξας της γενιάς της είναι ότι ακόμα κι ο Πίνδαρος κατέγραψε τα κατορθώματα των συγγενών της. Ο Λορέντζος Μαβίλης γεννήθηκε το 1860 στην Ιθάκη αλλά πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην Κέρκυρα όπου και συνδέθηκε με φιλία με τον μαθητή του Διονυσίου Σολωμού, Ιάκωβο Πολυλά. Σπούδασε φιλολογία, γλωσσολογία και φιλοσοφία στη Γερμανία και συμμετείχε στον επαναστατικό αγώνα της Κρήτης και της Ηπείρου, κατά τον οποίο και τραυματίστηκε. Η πατριωτική δράση του συνεχίστηκε στους Βαλκανικούς Πολέμους στους οποίους έλαβε εθελοντικά μέρος. Σκοτώθηκε στο μέτωπο της Ηπείρου το 1912.